SLOP-NH
SLeep for Older People in Nursing Homes
Woonzorgcentra zetten steeds meer in op het afbouwen van psychotrope medicatie, maar missen vaak een ‘plan’ of ‘aanpak’ om de slaapkwaliteit, en bij uitbreiding de levenskwaliteit, van hun bewoners te verbeteren.
Het verbeteren van de slaapkwaliteit vraagt een interdisciplinaire en multifactoriële aanpak waarbij individuele afstemming op de slaaptoestand van de bewoner aangewezen is.
Het Centre for Health for Older People startte in september 2023 met een studie naar het effect van Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnia bij medewerkers op de slaapkwaliteit van bewoners.
De interventie (2024 – 2025) bevatte de volgende elementen uit de Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnia:
- Aanpassing van de werkingsafspraken in functie van het optimaliseren van stimuli (bv licht – onderbrekingen ’s nachts)
- Aanpassing van de werkingsafspraken in functie van de slaaphygiëne van bewoners (bv afbouw caffeïne ’s avonds)
- Toepassen van relaxatiemethoden bij bewoners die slecht slapen
- Educatie over slaap en slaaphygiëne voor zorgverleners en geïnteresseerde bewoners en familieleden
Vijf woonzorgcentra (3 wzc in een controlegroep en 2 wzc in een interventiegroep) namen deel aan de studie.
De volgende uitkomsten werden voor en na de interventieperiode gemeten:
- Bij cognitief adequate bewoners (n=124) werd de slaapkwaliteit gemeten (Pittsburgh Sleep Quality Index)
- Bij bewoners met cognitieve problemen of afasie (n=116) werden gedrags- en gemoedsveranderingen – waaronder slaap – geobserveerd (Neuropsychiatric Inventory)
- Slaapovertuigingen en slaapgewoonten bij zorgverleners
Hoewel dit onderzoek geen duidelijk effect op de slaapkwaliteit van bewoners aantoonde, waren er wel positieve effecten op gedrags- en gemoedsveranderingen bij personen met dementie. Dit wijst op het belang van een goede nachtrust als basisaanpak voor BPSD bij personen met dementie.
Voor dit onderzoek ontwikkelde Odette enkele tools die de analyse wanneer bewoners slecht slapen ondersteunen. Daarnaast werd op basis van de theoretische inzichten over slaap en evidentie over niet-farmacologische mogelijkheden bij slecht slapen het basisschema voor behoeften gebaseerde zorg aangepast.
De documenten zie vrij te downloaden op deze website.
Projectleider: Katrin Gillis katrin.gillis@odisee.be
Onderzoeksteam: Katrin Gillis, Marianne De Witte, Heidi Arnouts en Hilde Lahaye
Op 9 november 2026 organiseren we een studiedag over ‘Slaap bij ouderen in woonzorgcentra. Van evidentie naar dagelijkse praktijk.’
Slaap is een basisbehoefte, maar voor veel ouderen in woonzorgcentra verre van vanzelfsprekend. Als zorgverlener heb je dit zeker ook al opgemerkt: Bewoners die ‘s nachts onrustig zijn, overdag veel slapen of elke ochtend uitgeput wakker worden.
Wat zit er eigenlijk achter dit slecht slapen? En wat kan jij, in jouw dagelijkse zorgpraktijk, concreet doen om hierin een verschil te maken?
Tijdens deze studiedag duiken we samen in de wereld van slaap bij ouderen. Een combinatie van presentaties en interactieve sessies nemen je mee in de nieuwste inzichten gekoppeld aan de dagelijkse zorgpraktijk.
Programma
Voormiddag
- 08:30 – 09:00 uur: Ontvangst en Registratie
- 09:00 – 09:20 uur: Welkom & Introductie door mevrouw Katrin Gillis
- 09:20 – 10:20 uur: Slaap: Wat is dat eigenlijk? Feiten en fabels door Prof. dr. Erik Franck – Universiteit Antwerpen
- 10:20 – 10:40 uur: Koffiepauze
- 10:40 – 11:40 uur: Slaap bij ouderen door Dr. Roosens Elke – Ouderenpsychiater AZ Sint-Jan Brugge
- 11:40 – 12:40 uur: CGT-I bij zorgverleners en effecten op bewoners door Onderzoeksteam speerpunt onderzoek ouderenzorg
- 12:40 – 13:30 uur: Lunch
- 13:30 – 14:20 uur: Licht als niet farmacologische interventie door de heer Roel Daneels – KU Leuven
- 14:20 – 15:30 uur: Keuze uit een verdiepende sessies:
- 15:30 – 16:00 uur: Nababbel met drankje
Praktische informatie
De studiedag vindt plaats op 9 november 2026 van 9 tot 16 uur op Odisee – campus Sint-Niklaas, Hospitaalstraat 23 te 9100 Sint-Niklaas.
De deelnameprijs bedraagt € 140 (inclusief lunch en toolkit).